Paradox vs Dilemma

Paradox

• Một paradox là một tình huống có vẻ mâu thuẫn hoặc đi ngược lại với suy nghĩ thông thường.
• Nghịch lý có thể xuất hiện từ một loạt các giả định hợp lệ nhưng dẫn đến một kết luận phi lý hoặc tự mâu thuẫn. 

(Nguồn: https://jethrojeff.com/)

• Ví dụ
• Nghịch lý tiết kiệm (Paradox of Thrift) của Keynes chỉ ra rằng nếu mọi người cùng tiết kiệm nhiều hơn trong một suy thoái kinh tế, điều đó có thể làm cho nền kinh tế tổi tệ hơn do giảm chi tiêu tổng thể. 
• Nghịch lý chi phí (Paradox of Costs) của Michal Kalecki cho rằng nỗ lực của doanh nghiệp để tăng lợi nhuận bằng cách giảm chi phí lao động (chẳng hạn như giảm lương) có thể dẫn đến giảm lợi nhuận tổng thể bởi vì nó làm suy giảm tổng cầu.
• ...
• Nghịch lý thường được sử dụng để thử thách lý thuyết hiện hành, thúc đẩy suy nghĩ sâu sắc hơn hoặc nhấn mạnh một vấn đề trong lý luận.

Dilemma

• Một dilemma là một tình huống tiến thoái lưỡng nan, trong đó một người phải lựa chọn giữa hai hoặc nhiều lựa chọn, mỗi lựa chọn đều có những hậu quả không mong muốn hoặc mâu thuẫn với nhau. 

(Nguồn: https://www.sketchbubble.com/en/presentation-dilemma.html)

• Dilemma thường làm nổi bật sự cần thiết phải đưa ra quyết định khó khăn, trong đó không có giải pháp hoàn hảo. 
• Ví dụ, một người lãnh đạo có thể phải quyết định giữa việc giảm nhân sự để cứu doanh nghiệp trong thời kỳ kinh tế khó khăn, hoặc giữ nhân viên nhưng rủi ro làm ảnh hưởng đến sự tồn vong của công ty. Đây là một lựa chọn khó khăn giữa trách nhiệm với nhân viên và trách nhiệm với doanh nghiệp (Leader's Dilemma).
• 
  

Nguồn tham khảo

•  https://www.quora.com/Whats-the-difference-between-Dilemma-and-Paradox
• https://www.thetalentadvisors.com/insights/tensions-dilemmas-and-paradoxes

Lịch năm 2024 trùng với lịch 1996

 Năm 2024 có lịch trùng với năm 1996

(Nguồn)

Điều này có thể lý giải bằng quy tắc toán học. Năm 2024 và năm 1996 có cùng 2 đặc điểm: ngày 1-1 rơi vào thứ Hai và đều là năm nhuận (tháng 2 có ngày 29).

Làm một phép tính đơn giản: lấy 365 (số ngày trong năm thường) chia cho 7 (số ngày trong tuần) dư 1. Vậy nên sau mỗi năm, ngày dương lịch sẽ tăng một thứ. Ví dụ: ngày 1-1 của năm 2020 là thứ Hai, sang 2021 là thứ Ba.

Sau 7 năm, lịch lại trùng nhau về thứ trong tuần. Tuy nhiên, vì trong năm nhuận có thêm 1 ngày nên quá trình "tăng một thứ" nêu trên lại được đẩy nhanh 1 ngày. Điều này khiến cho chu kỳ lặp lại diễn ra chỉ sau 5 hoặc 6 năm (tùy vào việc có 1 hay 2 ngày nhuận chen vào giữa).

Sau khi kết hợp 4 năm nhuận với 7 ngày một tuần, hai năm nhuận cách nhau 28 năm sẽ có lịch giống nhau. Như vậy, năm 1996 cũng không phải là năm duy nhất có lịch giống y hệt năm 2024. Theo trang Time and Date, còn 5 năm nhuận khác sẽ lịch giống năm 2024, đó là 1940, 1968, 2052, 2080 và 2120.

Tham khảo:

• https://tuoitre.vn/lich-nam-2024-trung-lich-nam-1996-co-la-khong-20240106080036351.htm
• https://muctim.tuoitre.vn/lich-nam-2024-va-1996-giong-nhau-su-ky-la-co-quy-tac-101240106121720021.htm

The Devil's Dictionary

 The Devil's Dictionary - Từ điển ma quái - được bắt đầu in trên một tờ báo hàng tuần vào năm 1881, và được tiếp tục một cách rời rạc trong khoảng thời gian dài cho đến năm 1906. Trong năm đó, một phần lớn của nó được xuất bản trên bìa với tựa đề The Cynic's Word Book.

(Nguồn: https://manybooks.net/titles/bierceametext97dvldc10.html)

Tác giả của quyển từ điển này là Ambrose Bierce,  là bạn và là đối thủ của Mark Twain. Ambrose Bierce cũng tác giả nổi tiếng với những bài viết xấc xược, thú vị và đôi khi được đánh giá là can đảm khi viết chúng

Một số cách lý giải hài hước của Ambrose Bierce về con người và sự vật trong quyển từ điển này

• Ngôi sao: là người dành cả đời để trở nên nổi tiếng và sau đó lại đeo kính râm để tránh bị nhận diện.

• Nha sỹ: là người đút kim loại vào miệng ta và rút tiền trong ví ta

• Giáo dục: là một loại hoạt động khiến cho người khôn ngoan biết rằng họ khôn ngoan và giúp người ngu ngốc cải trang thành kẻ khôn ngoan.

• Tình bạn: là một con thuyền đủ lớn để chở hai người khi trời quang mây tạnh nhưng sẽ vỡ làm đôi khi gặp cơn dông bão (Chơi chữ: Trong tiếng Anh, friendship là tình bạn, ship là con thuyền).

• Tương lai: là khoảng thời gian mà công việc của chúng ta suôn sẻ, bạn bè chân thành với chúng ta và hạnh phúc của chúng ta được đảm bảo.

• Ngôi nhà: là một dinh thự được dựng lên làm nơi trú ngụ cho con người, chuột, các loại bọ cánh cứng, ruồi, muỗi, bọ chét và vi khuẩn.

• Vòng cổ: là một vật trang trí tốn hàng đống tiền khiến phụ nữ giống như một con cá bị bóp họng.

• Kẻ nhàm chán (Bore): là kẻ nói huyên thuyên khi mà ta muốn họ lắng nghe (A person who talks when you wish him to listen.)

Một số từ thú vị nguyên gốc bằng tiếng Anh

• Abdication, n.  An act whereby a sovereign attests his sense of the high temperature of the throne.

• Absent, adj.  Peculiarly exposed to the tooth of detraction; vilified; hopelessly in the wrong; superseded in the consideration and affection of another.

• Admiration, n.  Our polite recognition of another’s resemblance to ourselves.

• Advice, n.  The smallest current coin.

• Air, n.  A nutritious substance supplied by a bountiful Providence for the fattening of the poor.

• Alliance, n.  In international politics, the union of two thieves who have their hands so deeply inserted in each other’s pocket that they cannot separately plunder a third.

• Applause, n.  The echo of a platitude.

• Armor, n.  The kind of clothing worn by a man whose tailor is a blacksmith.

• Back, n.  That part of your friend which it is your privilege to contemplate in your adversity.

• Blackguard, n.  A man whose qualities, prepared for display like a box of berries in a market—the fine ones on top—have been opened on the wrong side. An inverted gentleman.

• Cabbage, n.  A familiar kitchen-garden vegetable about as large and wise as a man’s head.

• Cat, n.  A soft, indestructible automaton provided by nature to be kicked when things go wrong in the domestic circle.

• Childhood, n.  The period of human life intermediate between the idiocy of infancy and the folly of youth—two removes from the sin of manhood and three from the remorse of age.

• Conversation, n.  A fair for the display of minor mental commodities, each exhibitor being too intent upon the arrangement of his own wares to observe those of this neighbor.

• Curse, v.t.  Energetically to belabor with a verbal slap-stick. This is an operation which in literature, particularly in the drama, is commonly fatal to the victim.

• Deputy, n.  A male relative of an office-holder, or of his bondsman. The deputy is commonly a beautiful young man, with a red necktie and an intricate system of cobwebs extending from his nose to his desk. When accidentally struck by the janitor’s broom, he gives off a cloud of dust.

• Die, n.  The singular of “dice.” We seldom hear the word, because there is a prohibitory proverb, “Never say die.” At long intervals, however, some one says: “The die is cast,” which is not true, for it is cut. The word is found in an immortal couplet by that eminent poet and domestic economist, Senator Depew:

• Dog, n.  A kind of additional or subsidiary Deity designed to catch the overflow and surplus of the world’s worship. 

• Envelope, n.  The coffin of a document; the scabbard of a bill; the husk of a remittance; the bed-gown of a love-letter.

• Fork, n.  An instrument used chiefly for the purpose of putting dead animals into the mouth. Formerly the knife was used for this purpose, and by many worthy persons is still thought to have many advantages over the other tool, which, however, they do not altogether reject, but use to assist in the charging of the knife. The immunity of these persons from swift and awful death is one of the most striking proofs of God’s mercy to those that hate Him.
• 
  
• Frog, n.  A reptile with edible legs. The first mention of frogs in profane literature is in Homer’s narrative of the war between them and the mice. Skeptical persons have doubted Homer’s authorship of the work, but the learned, ingenious and industrious Dr. Schliemann has set the question forever at rest by uncovering the bones of the slain frogs.
• 
  
• Gallows, n.  A stage for the performance of miracle plays, in which the leading actor is translated to heaven. In this country the gallows is chiefly remarkable for the number of persons who escape it.
• 
  
• Geology, n.  The science of the earth’s crust—to which, doubtless, will be added that of its interior whenever a man shall come up garrulous out of a well. The geological formations of the globe already noted are catalogued thus: The Primary, or lower one, consists of rocks, bones of hired mules, gas-pipes, miners’ tools, antique statues minus the nose, Spanish doubloons and ancestors. The Secondary is largely made up of red worms and moles. The Tertiary comprises railway tracks, patent pavements, grass, snakes, mouldy boots, beer bottles, tomato cans, intoxicated citizens, anarchists, snap-dogs and fools.

• Graces, n.pl.  Three beautiful goddesses, Aglaia, Thalia and Euphrosyne, who attended upon Venus, serving without salary. They were at no expense for board and clothing, for they ate nothing to speak of and dressed according to the weather, wearing whatever breeze happened to be blowing.

• Handkerchief, n.  A small square of silk or linen, used in various ignoble offices about the face and especially serviceable at funerals to conceal the lack of tears.

• Hostility, n.  A peculiarly sharp and specially applied sense of the earth’s overpopulation.

• Idleness, n.  A model farm where the devil experiments with seeds of new sins and promotes the growth of staple vices.

• Interpreter, n.  One who enables two persons of different languages to understand each other by repeating to each what it would have been to the interpreter’s advantage for the other to have said.

• Introduction, n.  A social ceremony invented by the devil for the gratification of his servants and the plaguing of his enemies.

• Mayonnaise, n.  One of the sauces which serve the French in place of a state religion.

• Me, pro.  The objectionable case of I. The personal pronoun in English has three cases, the dominative, the objectionable and the oppressive.

• Medicine, n.  A stone flung down the Bowery to kill a dog in Broadway.

• Miss, n.  A title with which we brand unmarried women to indicate that they are in the market. Miss, Missis (Mrs.) and Mister (Mr.) are the three most distinctly disagreeable words in the language, in sound and sense. Two are corruptions of Mistress, the other of Master. In the general abolition of social titles in this our country they miraculously escaped to plague us. If we must have them let us be consistent and give one to the unmarried man. I venture to suggest Mush, abbreviated to Mh.

• Ostrich, n.  A large bird to which (for its sins, doubtless) nature has denied that hinder toe in which so many pious naturalists have seen a conspicuous evidence of design. The absence of a good working pair of wings is no defect, for, as has been ingeniously pointed out, the ostrich does not fly.

• Piano, n.  A parlor utensil for subduing the impenitent visitor. It is operated by depressing the keys of the machine and the spirits of the audience.

• Recruit, n.  A person distinguishable from a civilian by his uniform and from a soldier by his gait.

• Telephone, n.  An invention of the devil which abrogates some of the advantages of making a disagreeable person keep his distance.

• Telescope, n.  A device having a relation to the eye similar to that of the telephone to the ear, enabling distant objects to plague us with a multitude of needless details. Luckily it is unprovided with a bell summoning us to the sacrifice.

Từ điển đầy đủ bằng tiếng Anh có thể tìm thấy ở đây:

• https://www.gutenberg.org/files/972/972-h/972-h.htm
  

Tham khảo:

• https://home.mit.bme.hu/~meszaros/fun/devildic.htm
• https://giadinhonline.vn/goc-nhin-hai-huoc-ve-cuoc-song-cua-tac-gia-tu-dien-ma-quai-d12227.html
• https://www.gutenberg.org/files/972/972-h/972-h.htm
• https://www.theparisreview.org/blog/2017/10/25/best-bits-devils-dictionary/
• https://www.ralphsteadman.com/collection/the-devils-dictionary/

Tardigrades

Tardigrades - Gấu nước - được cho là loài sinh vật có thể sống sót được khi Trái đất mất đi bầu khí quyển. 

(Nguồn: https://dantri.com.vn/khoa-hoc-cong-nghe/dieu-gi-se-xay-ra-neu-trai-dat-khong-co-bau-khi-quyen-20240120000757323.htm)

Tardigrada là một sinh vật có 8 chân, kích thước trung khoảng 0,5 mm nên chỉ nhìn được dưới kính hiển vi. Gấu nước sinh sản bằng cách đẻ trứng, con non nở ra đã có đầy đủ tế bào của con trưởng thành và sinh trưởng bằng cách phân chia tế bào.

Loài vật nhỏ bé này nổi tiếng nhờ khả năng thích nghi với mọi bề mặt môi trường: núi băng tuyết, đáy biển sâu, cát, đất, đá… trong những môi trường sống khắc nghiệt nhất: nơi có nhiệt độ không tuyệt đối (-273,15 độ C) đến trên nhiệt độ sôi của nước (100 độ C), độ phóng xạ cao hay áp suất nước lớn. Khi những loài khác không thể tồn tại thì gấu nước vẫn sinh sôi nảy nở.

Một vài thí nghiệm thậm chí cho thấy chúng có thể sống sót khi tiếp xúc với hóa chất độc hại cực cao và cả không gian ngoài Trái đất.

Nguồn tài liệu:

• https://tuoitre.vn/tau-vu-tru-israel-vo-tinh-de-lai-sinh-vat-bat-tu-tren-mat-trang-20190807114653693.htm
• https://dantri.com.vn/khoa-hoc-cong-nghe/dieu-gi-se-xay-ra-neu-trai-dat-khong-co-bau-khi-quyen-20240120000757323.htm
• 
  

Green Eggs and Ham

 

(Nguồn: https://m.media-amazon.com/images/I/41JtNdZpKjL._SY445_SX342_.jpg)

"Green Eggs and Ham"  "Green Eggs and Ham" là một cuốn sách thiếu nhi kinh điển của tác giả Theodor Seuss Geisel, được biết đến nhiều với bút danh Dr. Seuss. Cuốn sách được xuất bản lần đầu vào năm 1960 và đã trở thành một trong những tác phẩm nổi tiếng và được yêu thích nhất trong văn học thiếu nhi.

Câu chuyện kể về một nhân vật tên là Sam-I-Am, người cố gắng thuyết phục một nhân vật khác không muốn ăn trứng xanh và giăm đen. Sam-I-Am liên tục đề nghị người kia thử ăn trứng xanh và giăm đen ở nhiều nơi và trong nhiều hoàn cảnh khác nhau, từ phòng khách sạn đến trên cây và dưới nước. Cuối cùng, sau khi đã trải qua nhiều tình huống thú vị, nhân vật chính chấp nhận thử và cuối cùng thích thú với món ăn đặc biệt này.

Điểm đặc biệt nhất của "Green Eggs and Ham"  là quyển sách này chỉ sử dụng vỏn vẹn 50 từ  tiếng Anh, có vần điệu. 

(Nguồn: https://img.kidspot.com.au/1H32tQ2D/w643-h428-cfill-q90/kk/2019/08/greeneggs-and-ham-601642-1.jpg)

----

"GREEN EGGS AND HAM" (by Doctor Seuss) 

I AM SAM. I AM SAM. SAM I AM.

THAT SAM-I-AM! THAT SAM-I-AM! I DO NOT LIKE THAT SAM-I-AM!

DO WOULD YOU LIKE GREEN EGGS AND HAM?

I DO NOT LIKE THEM,SAM-I-AM.
I DO NOT LIKE GREEN EGGS AND HAM.

WOULD YOU LIKE THEM HERE OR THERE?

I WOULD NOT LIKE THEM HERE OR THERE.
I WOULD NOT LIKE THEM ANYWHERE.
I DO NOT LIKE GREEN EGGS AND HAM.
I DO NOT LIKE THEM, SAM-I-AM.

WOULD YOU LIKE THEM IN A HOUSE?
WOULD YOU LIKE THEN WITH A MOUSE?

I DO NOT LIKE THEM IN A HOUSE.
I DO NOT LIKE THEM WITH A MOUSE.
I DO NOT LIKE THEM HERE OR THERE.
I DO NOT LIKE THEM ANYWHERE.
I DO NOT LIKE GREEN EGGS AND HAM.
I DO NOT LIKE THEM, SAM-I-AM.

WOULD YOU EAT THEM IN A BOX?
WOULD YOU EAT THEM WITH A FOX?

NOT IN A BOX. NOT WITH A FOX.
NOT IN A HOUSE. NOT WITH A MOUSE.
I WOULD NOT EAT THEM HERE OR THERE.
I WOULD NOT EAT THEM ANYWHERE.
I WOULD NOT EAT GREEN EGGS AND HAM.
I DO NOT LIKE THEM, SAM-I-AM.

WOULD YOU? COULD YOU? IN A CAR?
EAT THEM! EAT THEM! HERE THEY ARE.

I WOULD NOT, COULD NOT, IN A CAR.

YOU MAY LIKE THEM. YOU WILL SEE.
YOU MAY LIKE THEM IN A TREE!

I WOULD NOT, COULD NOT IN A TREE.
NOT IN A CAR! YOU LET ME BE.
I DO NOT LIKE THEM IN A BOX.
I DO NOT LIKE THEM WITH A FOX.
I DO NOT LIKE THEM IN A HOUSE.
I DO NOT LIKE THEM WITH A MOUSE.
I DO NOT LIKE THEM HERE OR THERE.
I DO NOT LIKE THEM ANYWHERE.
I DO NOT LIKE GREEN EGGS AND HAM.
I DO NOT LIKE THEM, SAM-I-AM.

A TRAIN! A TRAIN! A TRAIN! A TRAIN!
COULD YOU, WOULD YOU ON A TRAIN?

NOT ON TRAIN! NOT IN A TREE!
NOT IN A CAR! SAM! LET ME BE!
I WOULD NOT, COULD NOT, IN A BOX.
I WOULD NOT, COULD NOT, WITH A FOX.
I WILL NOT EAT THEM IN A HOUSE.
I WILL NOT EAT THEM HERE OR THERE.
I WILL NOT EAT THEM ANYWHERE.
I DO NOT EAT GREEM EGGS AND HAM.
I DO NOT LIKE THEM, SAM-I-AM.

SAY! IN THE DARK? HERE IN THE DARK!
WOULD YOU, COULD YOU, IN THE DARK?

I WOULD NOT, COULD NOT, IN THE DARK.

WOULD YOU COULD YOU IN THE RAIN?

I WOULD NOT, COULD NOT IN THE RAIN.
NOT IN THE DARK. NOT ON A TRAIN.
NOT IN A CAR. NOT IN A TREE.
I DO NOT LIKE THEM, SAM, YOU SEE.
NOT IN A HOUSE. NOT IN A BOX.
NOT WITH A MOUSE. NOT WITH A FOX.
I WILL NOT EAT THEM HERE OR THERE.
I DO NOT LIKE THEM ANYWHERE!

YOU DO NOT LIKE GREEN EGGS AND HAM?

I DO NOT LIKE THEM, SAM-I-AM.

COULD YOU, WOULD YOU, WITH A GOAT?

I WOULD NOT, COULD NOT WITH A GOAT!

WOULD YOU, COULD YOU, ON A BOAT?

I COULD NOT, WOULD NOT, ON A BOAT.
I WILL NOT, WILL NOT, WITH A GOAT.
I WILL NOT EAT THEM IN THE RAIN.
NOT IN THE DARK! NOT IN A TREE!
NOT IN A CAR! YOU LET ME BE!
I DO NOT LIKE THEM IN A BOX.
I DO NOT LIKE THEM WITH A FOX.
I WILL NOT EAT THEM IN A HOUSE.
I DO NOT LIKE THEM WITH A MOUSE.
I DO NOT LIKE THEM HERE OR THERE.
I DO NOT LIKE THEM ANYWHERE!
I DO NOT LIKE GREEN EGGS AND HAM!
I DO NOT LIKE THEM, SAM-I-AM.

YOU DO NOT LIKE THEM. SO YOU SAY.
TRY THEM! TRY THEM! AND YOU MAY.
TRY THEM AND YOU MAY, I SAY.

sAM! IF YOU LET ME BE,
I WILL TRY THEM. YOU WILL SEE.

(... and he tries them ...)

SAY! I LIKE GREEN EGGS AND HAM!
I DO! I LIKE THEM, SAM-I-AM!
AND I WOULD EAT THEM IN A BOAT.
AND I WOULD EAT THEM WITH A GOAT...
AND I WILL EAT THEM, IN THE RAIN.
AND IN THE DARK. AND ON A TRAIN.
AND IN A CAR. AND IN A TREE.
THEY ARE SO GOOD, SO GOOD, YOU SEE!
SO I WILL EAT THEM IN A BOX.
AND I WILL EAT THEM WITH A FOX.
AND I WILL EAT THEM IN A HOUSE.
AND I WILL EAT THEM WITH A MOUSE.
AND I WILL EAT THEM HERE AND THERE.
SAY! I WILL EAT THEM ANYWHERE!
I DO SO LIKE GREEN EGGS AND HAM!
THANK YOU! THANK YOU, SAM I AM.

----

Tài liệu tham khảo:

• https://www.site.uottawa.ca/~lucia/courses/2131-02/A2/trythemsource.txt
• https://www.toysrus.ca/en/Dr.-Seuss-s-Green-Eggs-and-Ham---English-Edition/E4E30BFF.html 
• https://www.prindleinstitute.org/books/green-eggs-and-ham/

Boy Or Girl Paradox

  

Hãy tưởng tượng rằng một gia đình có hai người con, chúng ta biết một trong số đó là con trai. Vậy xác suất để đứa trẻ kia là con trai là bao nhiêu? Câu trả lời hiển nhiên là nói rằng xác suất là 1/2—xét cho cùng, đứa trẻ kia chỉ có thể là con trai hoặc con gái, và cơ hội sinh ra con trai hay con gái về cơ bản là ngang nhau.

 

Tuy nhiên, trong một gia đình có hai con, thực tế có bốn cách kết hợp trẻ em có thể xảy ra: hai trai (MM), hai gái (FF), một trai lớn và một gái nhỏ (MF), một gái lớn và một trai nhỏ ( FM). Chúng ta đã biết rằng một trong những đứa trẻ là con trai, nghĩa là chúng ta có thể loại bỏ tổ hợp FF, nhưng điều đó khiến chúng ta có ba tổ hợp con có thể bằng nhau, trong đó ít nhất một là con trai—đó là MM, MF và FM. Điều này có nghĩa là xác suất để đứa trẻ kia là con trai—MM—phải là 1/3 chứ không phải 1/2.

 

Nghịch lý này được Martin Gardner - một toán học giải trí nổi tiếng - xây dựng vào năm 1959, trong mục Trò chơi toán học của tạp chí Khoa học Mỹ.

 

 

(Nguồn: https://www.mathgoespop.com/2010/07/a-new-birthday-problem.html)

 

 

 

Tài liệu tham khảo:

https://community.ptc.com/t5/Mathcad/Boy-Girl-Paradox/td-p/16904

https://timelessideas.net/paradoxes/the-boy-or-girl-paradox/

https://www.definitions.net/definition/boy+or+girl+paradox  

https://www.omnicalculator.com/statistics/boy-or-girl-paradox

https://www.joesadow.com/interestingmath/sysd9b6n272rtm3xebf364pxmlm6yc