Nature-based Solutions (NbS) - hay giải pháp dựa vào thiên nhiên - là một cách tiếp cận ngày càng quan trọng trong bối cảnh thế giới đối mặt với biến đổi khí hậu, suy thoái môi trường và áp lực phát triển kinh tế. Thay vì chỉ dựa vào các công trình kỹ thuật hay hạ tầng nhân tạo, NbS tận dụng chính các hệ sinh thái và quá trình tự nhiên để giải quyết các vấn đề của con người. Điều này không chỉ giúp bảo vệ môi trường mà còn tạo ra các lợi ích kinh tế và xã hội lâu dài.
Về bản chất, Nature-based Solutions bao gồm các hành động nhằm bảo vệ, quản lý bền vững và phục hồi hệ sinh thái để giải quyết các thách thức như biến đổi khí hậu, an ninh nước, an ninh lương thực và sức khỏe cộng đồng. Điểm quan trọng của cách tiếp cận này là coi thiên nhiên không chỉ là đối tượng cần bảo vệ mà còn là một “đối tác” trong phát triển. Điều này phản ánh sự chuyển đổi từ tư duy kiểm soát thiên nhiên sang hợp tác với thiên nhiên.
Các giải pháp dựa vào thiên nhiên thường được triển khai theo ba hướng chính:
- Bảo vệ hệ sinh thái hiện có, duy trì rừng tự nhiên, đất ngập nước hoặc rạn san hô để giữ nguyên các chức năng sinh thái vốn có.
- Quản lý bền vững, tiếp tục sử dụng tài nguyên nhưng theo cách không làm suy giảm khả năng tái tạo, chẳng hạn như nông nghiệp sinh thái hoặc quản lý rừng bền vững.
- Phục hồi hệ sinh thái, tái tạo các hệ sinh thái đã bị suy thoái thông qua trồng rừng, cải tạo đất hoặc phục hồi vùng ven biển.
Trong thực tế, Nature-based Solutions đã được áp dụng trong nhiều lĩnh vực khác nhau.
- Ở các khu vực ven biển, rừng ngập mặn được trồng để giảm xói lở, hấp thụ sóng và bảo vệ cộng đồng trước bão, đồng thời tạo sinh kế cho người dân.
- Trong đô thị, các không gian xanh như công viên, hồ điều hòa hay mái nhà xanh giúp giảm ngập, điều hòa nhiệt độ và cải thiện chất lượng không khí.
- Trong quản lý nước, các vùng đất ngập nước tự nhiên có thể đóng vai trò như hệ thống lọc nước hiệu quả, thay thế hoặc bổ sung cho các công trình xử lý nhân tạo.
So với các giải pháp truyền thống dựa vào hạ tầng “xám”, Nature-based Solutions mang lại nhiều lợi ích hơn trong dài hạn.
Tuy nhiên, NbS không phải là giải pháp thay thế hoàn toàn cho hạ tầng kỹ thuật, mà thường hiệu quả nhất khi được kết hợp với các giải pháp truyền thống trong một chiến lược tổng thể.
Một đóng góp quan trọng của Nature-based Solutions là giúp thay đổi cách chúng ta nhìn nhận vai trò của thiên nhiên trong phát triển. Thay vì coi bảo vệ môi trường là một chi phí, NbS cho thấy đây thực chất là một khoản đầu tư vào “vốn tự nhiên” – nền tảng tạo ra các dịch vụ hệ sinh thái thiết yếu cho con người. Điều này đặc biệt quan trọng trong bối cảnh các nền kinh tế ngày càng phụ thuộc vào tài nguyên và hệ sinh thái.
Mặc dù có nhiều tiềm năng, việc triển khai Nature-based Solutions vẫn đối mặt với một số thách thức.
- Các lợi ích của NbS thường mang tính dài hạn và khó đo lường ngay lập tức, khiến việc so sánh với các dự án hạ tầng truyền thống trở nên khó khăn.
- Ngoài ra, NbS đòi hỏi sự phối hợp giữa nhiều bên liên quan, từ chính phủ, doanh nghiệp đến cộng đồng, cũng như sự hiểu biết sâu về hệ sinh thái cụ thể.
- Thiếu dữ liệu, thiếu cơ chế tài chính phù hợp và hạn chế về nhận thức cũng là những rào cản đáng kể.
.jpg)
Trong bối cảnh hiện nay, Nature-based Solutions không chỉ là một công cụ kỹ thuật mà còn là một hướng đi chiến lược cho phát triển bền vững. Khi các thách thức môi trường ngày càng phức tạp và liên kết chặt chẽ với kinh tế – xã hội, việc tận dụng sức mạnh của thiên nhiên trở thành một lựa chọn hợp lý và cần thiết. Đầu tư vào NbS vì vậy không chỉ giúp giải quyết các vấn đề trước mắt mà còn góp phần xây dựng một nền tảng ổn định và bền vững cho tương lai.
Tài liệu tham khảo và đọc thêm
- https://www.unepfi.org/nature/nature/nature-based-solutions/
- https://iucn.org/our-work/nature-based-solutions
- https://www.naturebasedsolutionsinitiative.org/
