Ecosystem services

Ecosystem services là những lợi ích mà con người nhận được từ thiên nhiên. Đó có thể là những thứ rất cụ thể như thực phẩm, nước sạch, hay những thứ khó nhận ra hơn như không khí trong lành, khí hậu ổn định, hay cảm giác thư giãn khi hòa mình vào thiên nhiên. Nói cách khác, thiên nhiên không chỉ “tồn tại” – mà còn đang phục vụ chúng ta mỗi ngày.

(Nguồn: https://loepool.org/2015/11/25/valuing-the-cober-ecosystem-services-mapping/ )

Phân loại dịch vụ hệ sinh thái

• Dịch vụ cung cấp (Provisioning Services)

Đây là những sản phẩm hữu hình như thực phẩm (lúa, cá, rau quả), nước sạch, gỗ, sợi, dược liệu... Đây là nhóm dễ thấy nhất vì có thể mua bán trực tiếp.

• Dịch vụ điều tiết (Regulating Services)

Nhóm dịch vụ này thể hiện ở việc thiên nhiên giúp điều tiết và ổn định môi trường như điều hòa khí hậu, kiểm soát lũ lụt, thanh lọc không khí và làm sạch nguồn nước. Ví dụ rừng giúp giảm lũ, hấp thụ CO₂.

• Dịch vụ văn hóa (Cultural Services)

Dịch vụ hệ sinh thái này bao gồm những giá trị tinh thần và xã hội như  du lịch sinh thái, giá trị thẩm mỹ, giá trị tâm linh. Ví dụ, một chuyến đi rừng hay biển không chỉ là giải trí – mà là một dịch vụ từ thiên nhiên.

• Dịch vụ hỗ trợ (Supporting Services)

Dịch vụ này là “nền tảng” của tất cả các dịch vụ trên. Chúng không trực tiếp mang lại lợi ích ngay, nhưng nếu thiếu, mọi thứ sẽ sụp đổ. Ví dụ như chu trình dinh dưỡng, hình thành đất, quang hợp. 

Định giá giá trị kinh tế (Economic Valuation) 

Định giá giá trị kinh tế (Economic Valuation) là một quá trình nỗ lực gán các giá trị định lượng bằng tiền cho các dịch vụ hệ sinh thái. Quá trình này bao gồm cả những dịch vụ đã được thị trường ghi nhận một phần (như thực phẩm, gỗ) và những dịch vụ hiện chưa có giá trị trên thị trường (như điều tiết lũ lụt, làm sạch không khí).

(Nguồn: https://tobakeorstudy.wordpress.com/2015/01/30/valuing-cultural-ecosystem-services/ )

Mục tiêu của định giá giá trị kinh tế

• Định giá giá trị kinh tế là cách đánh giá sự đóng góp của các dịch vụ hệ sinh thái vào việc đạt được các mục tiêu xã hội cụ thể, chẳng hạn như hiệu quả phân bổ nguồn lực, công bằng trong phân phối và quy mô phát triển bền vững.

• Định giá giá trị kinh tế là công cụ truyền thông. Nó giúp biến các lợi ích “vô hình” của thiên nhiên thành ngôn ngữ tiền tệ mà các nhà hoạch định chính sách và công chúng dễ dàng hiểu được, từ đó giúp thiên nhiên có vị thế tương đương với các loại vốn sản xuất và vốn con người trong quá trình ra quyết định.

• Định giá giá trị kinh tế giúp đánh giá sự đánh đổi. Vì tài nguyên là hữu hạn, định giá cung cấp một “mẫu số chung” để so sánh các phương án khác nhau, giúp xác định hành động nào mang lại lợi ích ròng cao nhất cho xã hội.

Tài liệu tham khảo và đọc thêm

• https://www.millenniumassessment.org/en/index.html
• https://www.nwf.org/Educational-Resources/Wildlife-Guide/Understanding-Conservation/Ecosystem-Services
• https://unece.org/ecosystem-services-0