Ecosystem-based management

Ecosystem-based Management (EBM) là cách quản lý tài nguyên và môi trường dựa trên cấu trúc, chức năng và các mối tương tác của toàn bộ hệ sinh thái, đồng thời xem xét nhu cầu kinh tế – xã hội của con người.

Vì sao cần EBM?

Thiên nhiên không vận hành theo ranh giới hành chính hay ngành nghề. Một quyết định ở lĩnh vực này có thể gây tác động ở nơi khác. 

Ví dụ như 

• Khai thác rừng sẽ ảnh hưởng dòng chảy và có thể dẫn đến gây lũ ở hạ lưu

• Ô nhiễm biển sẽ ảnh hưởng thủy sản và hậu quả là ảnh hưởng sinh kế

• Phát triển đô thị sẽ làm mất đất trữ nước và gây tăng rủi ro ngập úng đô thị

Khi quản lý theo EBM, thì hệ thống sẽ giúp nhìn thấy các mối liên kết này trước khi ra quyết định.

(Nguồn: https://serc.carleton.edu/eslabs/fisheries/3_b.html)

5 nguyên tắc cốt lõi của EBM

• Tiếp cận tổng thể (Holistic), không chia nhỏ hệ sinh thái thành từng phần độc lập, mà xem chúng là một hệ thống liên kết. 

• Cân bằng giữa bảo tồn và phát triển, không khai thác tối đa, không bảo tồn tuyệt đối, đảm bảo mục tiêu là bền vững lâu dài

• Lấy con người làm trung tâm (Human dimension),  xem xét sinh kế, văn hóa và nhu cầu phát triển của người dân. 

• Quản lý thích ứng (Adaptive management); theo đó, chính sách không cố định, mà điều chỉnh theo dữ liệu và tham khảo thêm thông tin từ thực tế

• Dựa trên khoa học, EBM sử dụng dữ liệu về đa dạng sinh học, ecosystem services và ecosystem health

(Nguồn: https://www.learnz.org.nz/sustainableseas201/discover/ecosystem-based-management)

Liên hệ với các khái niệm khác

EBM không đứng một mình, mà gắn với:

• Ecosystem Services
• Ecosystem Health
• Natural Capital
• Sustainable Development

Trong bối cảnh hiện nay, khi mà biến đổi khí hậu và đô thị hóa nhanh, EBM giúp tăng khả năng thích ứng, giảm rủi ro thiên tai và  đảm bảo tài nguyên cho tương lai. 

Tài liệu tham khảo và đọc thêm

• https://www.integratedecosystemassessment.noaa.gov/about-iea/ecosystem-based-management
• https://www.epa.gov/eco-research/ecosystem-based-management
• https://mappocean.org/science-and-planning-tools/ecosystem-based-management/
• https://serc.carleton.edu/eslabs/fisheries/3_b.html