Schrödinger’s cat (con mèo Schrödinger) là một thí nghiệm tưởng tượng nổi tiếng trong cơ học lượng tử, được đề xuất năm 1935 bởi Erwin Schrödinger, nhằm minh họa sự kỳ lạ của thế giới lượng tử và đặc biệt là vấn đề đo lường.
Trong ví dụ này, một con mèo được đặt trong một chiếc hộp kín cùng với một nguyên tử phóng xạ, máy dò và một lọ chất độc. Nếu nguyên tử phân rã, máy dò kích hoạt và chất độc làm mèo chết; nếu không phân rã, mèo vẫn sống. Theo cơ học lượng tử, trước khi mở hộp quan sát, nguyên tử tồn tại ở trạng thái chồng chập – vừa phân rã vừa không phân rã – và vì số phận của con mèo phụ thuộc trực tiếp vào nguyên tử, nên con mèo cũng được xem là ở trạng thái chồng chập, vừa sống vừa chết cùng lúc.
Ví dụ này gây sốc cho trực giác thông thường, bởi trong đời sống hằng ngày, một con mèo chỉ có thể hoặc sống hoặc chết, không thể đồng thời ở cả hai trạng thái. Thông qua hình ảnh cực đoan đó, Schrödinger muốn chỉ ra rằng việc áp dụng máy móc các quy tắc của cơ học lượng tử từ thế giới vi mô sang thế giới vĩ mô dẫn đến những kết luận phi lý theo cảm nhận con người. Con mèo Schrödinger vì vậy không nhằm khẳng định rằng mèo thực sự vừa sống vừa chết, mà nhằm đặt ra câu hỏi nền tảng: khi nào thì trạng thái lượng tử trở thành một thực tại xác định, và vai trò của hành động quan sát trong quá trình đó là gì.
Ngày nay, Schrödinger’s cat đã trở thành một biểu tượng phổ biến của vật lý lượng tử, thường được dùng để giải thích khái niệm chồng chập và vấn đề đo lường cho người không chuyên. Ý tưởng cốt lõi của ví dụ này cũng chính là nền tảng cho các công nghệ lượng tử hiện đại, như qubit trong máy tính lượng tử, nơi các trạng thái có thể tồn tại đồng thời trước khi được đo. Vượt ra ngoài phạm vi vật lý, con mèo Schrödinger còn gợi mở những suy ngẫm triết học sâu sắc về bản chất của thực tại, mối quan hệ giữa tri thức và tồn tại, và giới hạn của trực giác con người trong việc hiểu thế giới tự nhiên.
Nguồn tham khảo
- https://giaoducthoidai.vn/con-meo-cua-schrodinger-va-thi-nghiem-noi-tieng-cua-co-hoc-luong-tu-post602025.html
- https://www.britannica.com/science/Schrodingers-cat
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét